CPTPP: Cơ hội để Việt Nam thu hút đầu tư nước ngoài

 

Sáng 5/11, Quốc hội thảo luận về việc xem xét thông qua Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Các đại biểu muốn Chính phủ tận dụng các cơ hội, hạn chế thách thức mà hiệp định đem lại cho Việt Nam.

Đánh giá kỹ hơn tác động trực tiếp

Đại biểu Đôn Tuấn Phong (đoàn An Giang) đánh giá CPTPP mang đến nhiều cơ hội hơn là thách thức tới Việt Nam. Ông chỉ ra những cơ hội như thị trường lớn hơn, ưu đãi hơn, cơ cấu xuất nhập khẩu của Việt Nam với 10 nước còn lại bổ sung nhiều hơn là cạnh tranh. Việc tham gia CPTPP cũng giúp Việt Nam tiếp tục đổi mới chính sách, tăng cường hội nhập, phát triển, cũng giúp duy trì hòa bình. Tuy nhiên, ông cũng cho rằng cần đánh giá tác động trực tiếp về kinh tế một cách kỹ lưỡng hơn.

Đại biểu Phong cho biết, Việt Nam đã có hiệp định thương mại tự do song phương với 7/10 nước còn lại, nhưng khả năng tạo việc làm không quá lớn. Chưa kể một số khu vực nhạy cảm như nông nghiệp, doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể bị ảnh hưởng.

Đồng tình với điều này, đại biểu Hoàng Văn Cường (Hà Nội) nói đến điều kiện về quy tắc xuất xứ hàng hóa được nêu trong CPTPP. Theo đó, Việt Nam được hưởng ưu đãi về thuế quan khi chứng minh được tỷ lệ nội địa hóa tại Việt Nam. Ông cho đây là thách thức lớn và nêu ví dụ về ngành dệt may.

“Việt Nam đang nhập khẩu nhiều nguyên liệu dệt may từ các nước không nằm trong khối. Rất có thể hàng dệt may sẽ không được hưởng nhiều ưu đãi về thuế quan. Vì vậy, cần đặt ra lộ trình cấp bách chuyển đổi nguồn nguyên liệu nhập từ các nước khác về sản xuất trong nước, hoặc nhập từ các nước trong khối, qua đó đảm bảo quy tắc xuất xứ”, ông nói.

Đại biểu Cường cho rằng, đây là một yêu cầu, nhưng cũng là cơ hội để Việt Nam tạo ra chuỗi giá trị khép kín sản xuất trong nước, có thể không gia công như hiện nay. Việt Nam cũng có thể sản xuất nguyên liệu, phát triển công nghiệp phụ trợ, hoặc làm sản phẩm hoàn chỉnh.

“Chúng ta cũng có thể tận dụng CPTPP để thu hút đầu tư tốt hơn, kéo các doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi chiến tranh thương mại về mở nhà máy tại Việt Nam. CPTPP sẽ là cơ hội của Việt Nam trong chiến tranh thương mại Mỹ - Trung. Nếu làm tốt cơ hội này, Việt Nam sẽ là trung tâm thực hiện các ngành chế biến, chế tạo trong khối”, ông nói.

Ông cũng cảnh báo nếu Việt Nam không kiểm soát tốt thì hàng hóa, nguyên liệu của một số nước sẽ tuồn vào để lấy nguồn gốc xuất xứ, xuất đi các nước trong khối CPTPP. Điều này sẽ đe dọa sản xuất trong nước, vi phạm các cam kết dẫn đến hậu quả nặng nề.

Thách thức “chưa có tiền lệ” về lao động

Nhiều đại biểu Quốc hội lo ngại đến những vấn đề mới đặt ra khi Việt Nam tham gia CPTPP, đặc biệt là vấn đề lao động. Theo nội dung hiệp định, người lao động có thể tham gia một tổ chức về lao động, không nhất thiết là tổ chức công đoàn trực thuộc Tổng liên đoàn lao động Việt Nam.

Đại biểu Tô Ái Vang (Sóc Trăng) cho rằng thiết chế về tổ chức lao động mới sẽ là thách thức với thiết chế công đoàn đã tồn tại từ lâu. Bà đề nghị Chính phủ lý giải thêm về vấn đề giai cấp công nhân, qua đó có chiến lược phù hợp, hài hòa lợi ích 3 bên là Nhà nước, giới chủ và người lao động.

Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Sóc Trăng cũng đề nghị giải trình và làm rõ việc sửa đổi các văn bản pháp luật liên quan đến lao động, qua đó đảm bảo quyền lợi quốc gia và người lao động một cách bền vững.

Phó chủ tịch Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Ngọ Duy Hiểu (Hà Nội) thừa nhận cam kết trong CPTPP nói chung và vấn đề lao động là “thách thức chưa có tiền lệ”. Ông cũng cho rằng điều khoản về lao động trong CPTPP đòi hỏi thiết chế công đoàn từ lâu phải cạnh tranh, thu hút, kết nạp đoàn viên với các tổ chức khác.

“Quy định này phát sinh không ít khó khăn khi phân loại, thương lượng tập thể, đình công… Tuy nhiên, đặt lợi ích quốc gia, dân tộc là trên hết, chúng tôi coi đây là cơ hội để đổi mới chính mình. Phải hoạt động thực chất, hiệu quả, khắc phục tính hành chính, tư duy bao cấp, đại diện chăm lo quyền và lợi ích chính đáng có người lao động”, ông nói.

Ông cũng đề nghị cần hoàn thiện quy định pháp luật không để các tổ chức khác về lao động ra đời mà giới chủ thao túng.

Tháo gỡ các rào cản

Đại biểu Vũ Tiến Lộc (Thái Bình) thì nhấn mạnh, CPTPP là cơ hội để Việt Nam hoàn thiện thể chế và pháp luật, tháo gỡ các rào cản để tiếp cận quốc tế.

Đồng tình với điều này, đại biểu Lưu Bình Nhưỡng (Bến Tre) cho rằng cần phải nỗ lực cải cách lập pháp, tư pháp khi thực thi CPTPP. Ông nhắc đến những xung đột và tranh chấp rất phức tạp có thể xảy ra giữa doanh nghiệp Việt Nam và các nước khác. Tuy nhiên, trong hiệp định lại có những khái niệm rất trừu tượng như “công nhận tương đương”, “thời gian hợp lý”, “thời gian phù hợp”…

"Nếu không rà soát hướng dẫn, nghiên cứu tập quán, án lệ quốc tế liên quan đến giải quyết xung đột thì chúng ta sẽ gặp rất nhiều thách thức lớn. Tôi đề nghị đề cao vai trò của Tòa án Nhân dân Tối cao để đào tạo, hướng dẫn doanh nghiệp trong nước. Cơ quan này cũng bồi dưỡng cán bộ, tập huấn để chuẩn bị tinh thần giải quyết xung đột trong tương lai", ông Lộc nói.

Đại biểu Hoàng Văn Cường cũng nhấn mạnh phải cải cách hành chính theo chuẩn mực quốc tế, từ đó, tạo môi trường công khai, minh bạch, kiểm soát nhà đầu tư trong nước và nước ngoài.

“Các cam kết cần chuẩn bị kỹ lưỡng song song với phê chuẩn hiệp định. Các cơ quan hữu quan cần sớm đề xuất sửa đổi bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật liên quan. Cần tuyên truyền, phổ biến tới cơ quan, tổ chức, người dân về hiệp định này”, ông đề nghị.

CPTPP: Opportunities for Vietnam to attract foreign investment

National Assembly Deputies (NAD) said that CPTPP was an opportunity for Vietnam to attract foreign investment, especially in the context of unpredictable US-China trade war

 

In the morning of November 5, the National Assembly (NA) discussed and considered the Agreement of Comprehensive and Progressive Trans-Pacific Trade Partnership (CPTPP). The Deputies wanted the Government to take advantage of the opportunities and limit challenges that the agreement brings to Vietnam.

 

Deep assessment of the direct impact

 

Deputy Don Tuan Phong (An Giang delegation) said CPTPP offered more opportunities than challenges to Vietnam. He pointed to opportunities such as larger, more preferential markets, that 10 CPTPP countries would be more complementary to Vietnam's export-import structure than competitive. Participation in CPTPP would also help Vietnam to continue its policy of reforms, strengthen its integration and development, and help maintain peace. However, he said that the need to assess the economic impact could be made more carefully.

Deputy Phong said that Vietnam had bilateral free trade agreements with 7 out of 10 countries, but the ability to create jobs was not too great. Not to mention some sensitive areas such as agriculture, small and medium enterprises which could be affected.

Agreeing with this argument, delegate Hoang Van Cuong (Hanoi) referred to the condition of the rules of origin stated in the CPTPP. Accordingly, Vietnam would enjoy preferential tariff when it could prove the localization rate in Vietnam. He considered this a big challenge and gave examples of the textile industry.

“Vietnam is importing many textile materials from non-CPTPP countries. It is likely that textiles will not enjoy much tariff preferences. Therefore, it is necessary to set an urgent roadmap for converting raw materials from other countries into domestic production, or importing from countries in the bloc, thereby ensuring rules of origin”, he said

Cuong said that this was a requirement, but also an opportunity for Vietnam to create a closed production chain in the country different from now that the country handles only processing and assembling parts of the finised products. Vietnam could also produce raw materials, develop supporting industries, or make finished products.

“We can also use CPTPP to attract better investment, attract businesses affected by the trade war to open factories in Vietnam. The CPTPP will be Vietnam's opportunity in the US-China trade war. If this opportunity well utilized, Vietnam will be the center for the processing and manufacturing industries in the block”, he said.

He also warned that if Vietnam did not control well, then the goods and raw materials of some countries would come in to get the mark of the origin, then would be exported to the countries in the CPTPP. This would threaten domestic production, violating commitments that result in heavy consequences.

Challenges that have “no precedent” on labor

Many members of the National Assembly were concerned about the new issues posed to Vietnam when joining CPTPP, especially labor issues. Under the agreement, employees may join a labor organization, not necessarily a trade union under the Vietnam General Confederation of Labor.

Deputy To Ai Vang (Soc Trang) said that the new organization of labor organization would be a challenge for the already existing unions. She suggested the Government to explain more about the working class, so that a suitable strategy could be formulated in harmony with the three parties being the State, employers and workers.

The deputy head of the National Assembly delegation of Soc Trang province also proposed clarifying and amending the legal documents related to labor, thereby ensuring the national interests and employees in a sustainable way.

Deputy Chairman of the Executive Committee of the Vietnam General Confederation of Labor (NGO) Ngo Duy Hieu (Hanoi) acknowledged the commitment in the CPTPP in general and that the labor issue was “unprecedented challenge”. He also said that the labor clause in the CPTPP required that the union institution should long have been competed, attracted, and admited union members with other organizations.

“This regulation raises many difficulties in classification, collective bargaining, strike... However, putting on top national interests and ethnic groups, we consider this an opportunity to renew ourselves. We must work actively, effectively, overcome administrative, subsidized thinking, be truly representative and take care of rights and legitimate interests of the workers”, he said.

He also suggested that legislation should be put in place to prevent other labor organizations from being manipulated by employers.

Remove barriers

Deputy Vu Tien Loc (Thai Binh) emphasized that CPTPP was an opportunity for Vietnam to improve its institutions and laws and to remove barriers to international markets.

Taking side withMr Loc, delegate Luu Binh Nhuong (Ben Tre) said efforts must be made efforts to reform legislative and judicial platforms in the implementation of CPTPP. He referred to the very complex conflicts and disputes that may occur between Vietnamese and other countries. However, in theagreement there are very abstract concepts such as “equivalent recognition”, “reasonable time”, “appropriate time”...

“If we do not review the guidelines and study international customary practices, conflict resolution, then we will face a number of major challenges. I would like to highlight the role of the Supreme People's Court in training and guiding domestic enterprises, which also fostered officials’ training to prepare for the spirit of conflict resolution in the future”, Mr Loc said.

Delegate Hoang Van Cuong also stressed the need for administrative reforms in accordance with international standards, thereby creating an open and transparent environment, controlling domestic and foreign investors.

“Commitments need to be carefully prepared in parallel with ratification of the agreement. The relevant authorities should soon propose amendments to relevant legal documents. It is necessary to propagate, disseminate to agencies, organizations and people about this agreement”, he suggested.