Trà Sen

 

Văn hóa trà và nghệ thuật thưởng trà của người Việt Nam đã có từ rất lâu. Khi nói đến trà ướp hương hoa, thì người Việt xưa đã có những cách ướp hương hoa cho trà một cách độc đáo. Trà thường được ướp với nhiều loại hoa khác nhau như hoa sen, hoa nhài, hoa cúc, hoa lan… và nổi bật hơn nhất đó là trà sen. Trong triều đại nhà Nguyễn, dưới thời trị vì của vua Tự Đức, người dân đã biết cách lấy trà, gói thành từng gói giấy nhỏ, sau đó thả vào trong từng bông hoa sen, đêm xuống cánh hoa sen cúp lại, ấp ủ, những dúm trà được thấm đẫm hương thơm của sen, nhưng nếu để có một lượng lớn trà ướp hoa sen thì người dân phải gỡ lấy hạt trắng ở mỗi nhụy hoa sen, hạt trắng này thường được gọi là gạo sen, rồi sau đó đem đi trộn lẫn với trà, rồi ủ kín. Khi gạo sen khô héo và teo lại, thì đem đi sấy với lửa liu riu để giữ được mùi hương tự nhiên của hoa sen. Đây quả là một quá trình rất công phu, mất nhiều thời gian, nhưng để có được loại trà thơm, ngon thì cũng thật xứng đáng

Hồn sen được coi là tao nhã nhất luôn thuộc về vùng sen Tây Hồ với những hình ảnh đẹp dịu dàng, tinh khiết rất riêng của Hà Nội. Từ hàng bao đời nay, hồ Tây vào mùa sen nở luôn khiến lòng người lữ khách chẳng thể dứt áo quay đi. Màu xanh tươi của lá, hòa với sắc hồng dịu nhẹ của sen, những gam màu lạnh mát đó cứ bồng bềnh trên mặt nước Tây Hồ, trong nền trời mây lồng lộng trong sáng tinh khôi, rất gần với vẻ đẹp duyên dáng của những tà áo dài Việt Nam.

Sen để ướp trà, nhất định phải dùng sen Hồ Tây để tạo ra một mùi hương đằm thắm, tinh tế... Không hiểu sao sen ở các nơi khác, dù có là giống sen nhiều cánh như ở Hồ Tây đi chăng nữa, đem ướp trà vẫn ra một mùi rất gắt, không tinh tế... Sen hái sớm và nên ướp luôn khi sen vừa từ đầm lên thì ấm trà pha ra sẽ đượm vị.

Làm trà sen ngoài cách ướp sống ngay trên đầm, những nghệ nhân làm trà còn hái những bông sen từ sớm, vừa chúm chím nở. Sau đó, nhanh chóng tách nhị hoa (hay gạo sen) khỏi bông rồi dùng gạo sen để ướp trà. Chè dùng để ướp phải là thứ trà hảo hạng, những người thợ sẽ ướp trà với những cánh hoa sen nhỏ trong hai ngày. Sau đó, trà được tách khỏi cánh sen sấy khô rồi mới bắt đầu đem đi ướp. Cứ mỗi 1 kg chè, người ta phải dùng hai lạng gạo sen cho một lần ướp. Ướp xong lại đem sấy khô, ướp tiếp lần hai. Vì hương sen chỉ thoang thoảng, nên để hương sen ngấm sâu vào búp trà, các công đoạn cứ lặp đi lặp lại đến bảy lần mới xong. Mỗi lạng gạo sen phải cần tới 80 - 100 bông hoa, vì thế, để ướp được 1 kg chè, phải cần đến khoảng 1.400 bông sen.

Trà sen đã trở thành một thứ tinh thần đặc trưng của văn hóa Việt Nam, mang trong đó nhiều triết lý, lịch sự và lòng kính trọng.