CASA ECO MEKONG, NƠI HỘI TỤ TINH HOA NHÀ CỔ BA MIỀN Nỗi bật

 

Ông chủ Hoàng Thanh Tùng, kiến trúc sư của khu du lịch sinh thái, người nông dân quê lúa Thái Bình đã không quản vất vả, quên ăn quên ngủ, bỏ tiền của vào việc sưu tầm, phục dựng những ngôi nhà cổ trước nguy cơ mai một. Chính ông, một con người chất phác, làn da cháy nắng thô ráp, mái tóc đầy vẻ phong trần lại là người ôm ấp hoài bão đóng góp vào việc bảo tồn văn hóa dân tộc, cụ thể là bảo vệ những ngôi nhà cổ - nét văn hóa xưa đang bị mai một của cha ông trong cơn lốc kinh tế thị trường và lối sống hưởng thụ gấp gáp. Không chỉ lặn lội khắp các vùng sâu, vùng xa tìm cách sưu tầm khôi phục, trùng tu để bảo vệ những ngôi nhà cổ ở vùng đồng bằng sông Cửu Long trù phú đang vươn mình trong công cuộc công nghiệp hóa và đô thị hóa mà chàng trai chân đất Thái Bình này còn dày công tìm cách đưa những ngôi nhà cổ miền Bắc vào hội tụ bên cạnh những ngôi nhà cổ miền Trung và miền Nam tại khu du lịch sinh thái rộng 13 ha, nơi có các dòng sông thơ mộng uốn khúc chở nặng phù sa như sông Hậu, sông Bình Thủy, sông Rạch Cam và hệ thống kênh rạch chằng chịt hai bờ mướt mầu xanh cây trái. Khu du lịch sinh thái tọa lạc tại phường Thới An Đông, quận Bình Thủy, Cần Thơ, cách sân bay Cần Thơ và trung tâm thành phố 7 km, rất thuận tiện cho việc đưa đón khách du lịch lưu trú, tham quan, nghỉ dưỡng và giao lưu với các trung tâm du lịch, văn hóa, lịch sử của toàn vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Con mắt từng trải của chàng trai quê lúa Thái Bình trong những năm tháng làm đường giao thông và thủy lợi ở Nam Bộ đã nhận ra đây chính là địa điểm lý tưởng để anh lập khu du lịch sinh thái bề thế. Và mục tiêu của anh là khu du lịch xanh, sinh thái phải là nơi tôn vinh vẻ đẹp thuần chất của văn hóa Việt với những ngôi nhà tiêu biểu đặc sắc của cả 3 miền Bắc, Trung và Nam, biểu trưng cho sự đoàn kết, thống nhất đất nước, sum họp của cộng đồng các dân tộc Việt.

Bên ly trà Bắc chính cống, anh tâm sự: sau khi rời ghế nhà trường ở huyện thuần nông Kiến Xương, Thái Bình, năm 1987, anh “Nam tiến” theo chân cha ông. Nói thế không ngoa vì mẹ anh, một giáo viên dạy sinh vật không thể can ngăn con trai tìm đường lập nghiệp trên mảnh đất mà cha anh cùng người chú và người ông đã tham gia giải phóng. Ánh mắt anh sáng lên vẻ tự hào khi kể rằng cha anh từng là lính thành cổ Quảng Trị và hiếm có gia đình trên đất Việt Nam máu lửa kiên cường lại có cả ông, cha và người chú ở cùng một đơn vị bộ đội.

Ngắm những ngôi nhà cổ đều từ trên 100 năm tuổi trở lên đã được phục dựng trong kế hoạch tổng cộng 11 ngôi nhà cổ được bao quanh bởi những hàng dừa và cây trái đặc trưng của vùng sông nước, những bụi hồng cổ miền Bắc được anh cất công đưa vào trồng dọc bờ mương và quanh những ngôi nhà được xây hiện đại nhằm “đón khách Tây”, tôi không thể ngờ rằng cơ ngơi này của một chàng trai chân đất vùng chiêm trũng, người mà trong những năm cuối thế kỷ trước còn góp sức vào việc hình thành những công trình thủy lợi đưa nước về miệt vườn, những cây cầu nối 2 bờ kênh rạch và những con đường giao thông huyết mạch tới những vùng xa xôi hẻo lánh. Những ngày tháng lao động cần cù trên công trường, những vùng đất còn chi chít hố bom đã giúp anh trưởng thành, tích lũy được kinh nghiệm sống.

Khi có phong trào cổ phần hóa doanh nghiệp, với kinh nghiệm  đã tích lũy được cộng với số tiền anh em bà con đóng góp, anh đã mạnh dạn ra ngoài, thử sức mình trên lĩnh vực mới làm doanh nghiệp… Với tâm niệm hướng về cội nguồn, anh quyết định đặt tên công ty của mình là Công ty TNHH Thăng Long, có trụ sở ở 71 Vành đai Phi trường. Riêng cái tên công ty cũng được anh ấp ủ thai nghén sau nhiều đêm trằn trọc mất ngủ. Một cái tên phải chứa đựng niềm tự hào và lòng thương nhớ đất Bắc cội nguồn tổ tiên. Rồi anh bắt tay vào thực hiện ước mơ làm khu Việt Nam thu nhỏ, bao phủ bởi những hàng cây trái đặc trưng cho vùng Nam bộ kết hợp với những ngôi nhà và cây trái Bắc Bộ, cùng những món ăn mang đậm nét văn hóa ẩm thực đặc trưng cho miền Bắc vào bổ sung cho văn hóa ẩm thực miền Trung và miền Nam để giới thiệu với du khách trong sứ mệnh vừa quảng bá vừa bảo tồn. Một điểm nhấn của toàn khu là bức tượng Thánh Gióng thể hiện ý chí quật cường của dân tộc Việt.

Thấy chúng tôi háo hức tìm hiểu về những ngôi nhà cổ, anh Hoàng Thanh Tùng  hồ  hởi  cho biết, hiện trong số 11 ngôi nhà cổ mà anh dày công sưu tập, phục dựng có 3 ngôi đã hoàn chỉnh, ngôi thứ tư đang trong quá trình phục dựng sắp hoàn thành. Ngôi nhà cổ thứ nhất gỗ 100% ở ngay cổng chính vào khu du lịch là kiểu nhà dọc ngựa có sống giữa nhà (dọc ngựa), gồm 3 gian 2 chái, có hiên, sàn lát đá xuất xứ Gò Công, Tiền Giang, với tuổi đời gần 140 năm. Ngôi nhà gần như nguyên bản, anh Tùng và đội thợ lành nghề chỉ thay phần mối mọt khi mua nguyên căn, còn một số xiên, cột, giằng và đòn tay. Kế đó là ngôi nhà cổ thứ 2 cũng hoàn toàn làm bằng vật liệu gỗ cất theo kiểu nhà rường Huế, mới dựng, 2 mái, 3 gian 2 chái, không có hiên. Ấn tượng nhất với chúng tôi là ngôi nhà gỗ cổ thứ 3 có nguồn gốc ở Mỹ Tho, Tiền Giang. Đây là ngôi nhà cổ 3 gian 2 chái, hành lang chạy quanh, vật liệu gỗ 100%. Anh Tùng cho biết nếu không đến kịp và năn nỉ thuyết phục chủ nhân thì ngôi nhà đã bị tháo dỡ và không chừng bị dùng làm củi nấu bánh tét mặc dù đó là ngôi nhà tổ tiên để lại thuộc loại công trình kiến trúc độc đáo bậc nhất vùng Nam Bộ, đã che chở cho bao thế hệ trong gia đình, trải qua chiến tranh loạn lạc vẫn lưu giữ được nét đẹp trong văn hóa nông thôn của làng quê. Thấy chúng tôi reo ồ lên trầm trồ thán phục trước vẻ đẹp xuyên thời gian của ngôi nhà, anh khoe ngôi nhà cổ nhất này còn có giấy xác nhận tuổi đời, rồi chỉ cho chúng tôi rõ các họa tiết bao lam, bức vách được các nghệ nhân kỳ công chế tác thủ công vẫn còn lưu giữ được nét xưa, ngay cả sân vẫn được lát bằng loại gạch đất sét nung thủ công. Chúng tôi còn đang đi từ ngạc  nhiên  này đến ngạc nhiên khác thì anh Hoàng Thanh Tùng chỉ tay về phía ngôi nhà cổ đang trong quá trình phục dựng sắp hoàn chỉnh, đó là ngôi nhà cổ thứ tư có nguồn gốc ở Sa Đéc, 150 năm tuổi, kết cấu gỗ 3 gian, hành lang chạy quanh. Anh hào hứng liệt kê tiếp những ngôi nhà cổ anh sẽ phục dựng và lắp đặt: nhà thứ 5 - nhà cổ theo kiểu rường Huế, 5 gian 2 chái và hiên trước,

Gần đây, dư luận xã hội không khỏi xót xa trước sự  biến  dạng và xuống cấp của các ngôi nhà cổ trong cơn lốc đô thị hóa, chủ nhân các thế hệ sau sở hữu những ngôi nhà do nhu cầu mưu sinh không hiểu về giá trị thật sự của ngôi nhà, ý thức giữ gìn kém nên sẵn sàng cơi nới, thay đổi công năng, tàn phá khủng khiếp kiến trúc cũng như giá trị lịch sử, văn hóa của công trình. Nhiều nhà nghiên cứu văn hóa lịch sử và kiến trúc đã lên tiếng khẩn thiết kêu gọi Nhà nước cùng cộng đồng chung tay giữ gìn, bảo tồn song song với khai thác hiệu quả kinh tế từ chính giá trị kiến trúc, lịch sử, văn hóa của công trình nhà cổ. Đặc biệt là bảo tồn gắn với phát triển du lịch, khai thác tiềm năng những công trình kiến trúc, văn hóa quý giá này.

Và Công ty TNHH Thăng Long với ông chủ Hoàng Thanh Tùng, chàng trai chân đất quê lúa Thái Bình với trái tim nhiệt huyết và những nỗ lực không mệt mỏi đã nêu gương sáng về hoạt động bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa của cha ông.

                                                                                                                                                                                         VŨ TRUNG HƯƠNG